بلوچستان درگذرزمان تخیل واقعیتهای تاریخی چه کسى است؟ 

بخش یکم

سخنى با آقاى عبدالکریم بلوچ:

پهره: اخبار بلوچستان و جهان :جناب آقاى عبدالکریم محترم٬ نوشتن و نشر داستان٬ شعر٬ تاریخ٬ علم ٬ ادب و بطور کلى نویسندګى  یعنى هر نوع نویسندګى٬ وارد شدن به عرصه عمومى و راهبرد دادن به مسیر اجتماع است٬ بعد از اولین نوشته٬ نویسنده تبدیل به یک شخصیت عمومى میشود٬ و از هر طرف مورد انتقاد خودى ها و غیر خودى ها٬ موافقان و مخالفان قرار میګیرد٬ باید بګویم خوشبختانه٬ این یکى از رسوم و اصول  پذیرفته شده علمى است٬ که هر نکته اى باید زیر ذره بین برود و اصالت و درستى خودرا ثابت کند٬ در کمترین مورد هر نوشته اى در معرض اصلى بنام مرور همتا (Peer review  )  قرار میګیرد٬  زیرا نوشتهاى شخصیت عمومى بر زندګى مردم عادى٬ و اجتماع  تأثیر میګذارد٬ شاید تأثیر آن آنى نباشد و تا مدتى محسوس نشود ولى تأثیر خودرا خواهد ګذاشت بنابر این انتقاد جاى ګله ندارد.

 نظام طبقاتی جامعه بلوچ

پهره: اخبار بلوچستان و جهان :البته هر حرف و واژه ای در مراحل مختلف از نظر معانی متغیر است . تنها کسانی که دچار مرض خود بزرگ بینی هستند ، از سیر پیشرفت و تعالی جامعه باز میمانند .
 برای مثال واژه بلوچ در چند دهه پیش معنی خاصی داشت و امروز معنی فراگیرتری دارد . چند دهه پیش برای مثال جامعه بلوچستان به دو گروه تقسیم بود : بلوچ و شهری . بلوچ به کسانی اطلاق میشد که دامدار بودند و چادر نشین ؛ شهری هم به کسانی اطلاق میشد که ساکن آبادیها و قرای بلوچستان که مردمشان آنها را شهر مینامیدند ، بودند .
 امروز از تعاریف فوق اثری نمانده است ، روابط بین چادرنشینان و روستا نشینان کشاورز بسیار بهتر شده است . امروز هر فرد « شهر » نشین بلوچستان نیز خود را بلوچ میداند .
تعاریف کاستی بلوچستان ، خاطره های کم رنگ کسانی است که آرزوی تداوم نظامهای سابق را دارند ، که مردم نسبت به امروز سربزیر و فرمانبردار تر بودند و در خدمت این « ازما بهتران » قرار داشتند ، میباشد . غافل از اینکه امروز همه ما میدانیم که اگر پنجاه درصد مشکلات ما ناشی از « بیگانگان » است ، پنجاه درصد دیگرش نتیجه باور و ایمان مردم به همین از ما بهتران و نتیجه حکمرانی های غیر مردمی همین عناصر است .
 بنظر من وابستگی به طبقه حکام بلوچستان نه تنها هیچگونه افتخاری نیست ، بلکه سبب سرفکندگی در مقابل ملت بلوچ است . حتی یک مکتب و مدرسه توسط این آقایان در بلوچستان ساخته نشده است !!! برای بهروزی و بهزیستی مردم کوچکترین عمل مثبتی انجام نداده اند . جامعه و بلوچستان را در ازای امتیازات ناچیزی معامله نموده اند . این آقایان از جهان امروز غافل بودند ، به این خوش بودند که بلوچها سوار بر خر مسافرت نمایند و آنان بر پیکانکی و یا کدام جیپ مسافرت نمایند .

       کسانیکه خودشان به کمبود چیزی پی نبرده بودند ، چگونه میتوانستند ، برای مردم « بلوچ »ئ که پست تر و مادون خویش میدانستند کاری بکنند ؟
 این آقایان از کدام افتخار میتوانند دم بزنند ؟ برده داری یا جنایات بیشمار خویش ؟ خوب است که این آقایان خاطرات « نیک » خویش را یادداشت نموده و کارنامه افتخارات خویش را منتشر سازند که از افتخارات این آقایان جهانیان مطلع گردند . مردمی که از حقوق انسانی دیگران غافل هستند ، چه رسد به این که آنرا پایمال نموده و به پایمال کردن آن حقوق افتخار نمایند ، شایسته نام انسانیت نیستند .


                                                  کریم بلوچ - تهل

جنایت محکوم؛ بلوچستان، بیم ها وامیدها

اما مسئله این است که چرا دادشاه گروه اصل چهار را کشت؟ آنچه مسلم است اینکه او از سوی عوامل دولت به طور غیرمستقیم حمایت می شد، به خصوص از سوی دارو دسته علم، تا اینکه طی توطئه ای حساب شده و با طرحی انگلیسی به منظور ناامن جلوه دادن بلوچستان در رقابت انگلیس با آمریکا، در منطقه به منظور ملغی شدن اصل چهار (یافتن نفت از سوی آمریکاییها ) این گروه را در تنگ سرحه به قتل رسانید. بدین ترتیب سال 1336اصل چهار از سوی گریگوری (رئیس اصل چهار )متوقف می شود و انگلیسیها موفق می گردند از باز شدن جای پای آمریکا در بلوچستان جلوگیری کنند (نیکبختی:164).

پس از این ماجرا گروههای تعقیب با سرعت و شدت فراوانی به تعقیب دادشاه و افرادش پرداختند. سرانجام در 14 فروردین 1336درگیری شدیدی بین طرفین در مرز پاکستان رخ داد. علی رغم وارد شدن صدمات ریاد به گروه دادشاه، آنان موفق شدند به خاک پاکستان وارد شوند. در همین روز دکتر منوچهر اقبال مأمور تشکیل کابینه شد. در پاکستان بین دادشاه و برادرش احمدشاه اختلاف عقیده بروز می کند زیرا دادشاه معتقد است که زنان و کودکان باید در پاکستان بمانند و خودشان به ایران برگردند و به انتقامجویی از مخالفان محلی و نیروهای دولتی بپردازند. در حالی که احمدشاه معتقد است که با زنان و کودکان به دولت پاکستان پناهنده شود و دادشاه و افرادش در "اپسی کهن" مخفی شوند. سرانجام احمدشاه این کار را انجام داد، اما دولت پاکستان آنها را دستگیر کرد و به عنوان یک ژست سیاسی به دولت ایران تحویل داد (شه بخش:  114ـ113).

پایان ماجرای دادشاه

دولت به سبب ناکامی ژاندارمری در سرکوبی دادشاه از سرداران بلوچ کمک خواست و آنان را برای مذاکره به تهران دعوت کرد از جمله مهیم خان لاشاری و عیسی خان مبارکی له دادشاه را به خوبی می شناختند اما مایل نبودند که وی به جنایات خود ادامه دهد² (افشار:425 ).

 در این بین سروان خداداد خان ریگی (فرمانده ژاندارمری نی ریز ) پس از قتل آمریکاییها، داوطلبانه به بلوچستان آمد و با سرداران مذکور همکاری نمود. دادشاه به مهیم خان احترام می گذاشت و به همین جهت مهیم خان به او پیغام داد که از شاه برای تو و همراهانت تأمین گرفته ام، از کوه پایین بیا و با نماینده ارتش که همراه من است، مذاکره کن. دادشاه قبول کرد و قرار ملاقات میان آنان گذاشت، در وقت تعیین شده دادشاه از کوه پایین آمد و به محل قرار رفت، در همین هنگام مهیم خان ، عیسی خان، سروان ریگی و چند تفنگچی بلوچ به همراه استواری که ملبس به لباس سرهنگی بود و ظاهرا نماینده ارتش محسوب می شد به سوی محلی که قرار گذاشته بودند، رفتند. دادشاه با دیدن مهیم خان خود را نمایان می کند و به استقبال سردار لاشاری می رود. مهیم خان به او می گوید اگر تسلیم شوی تو و یارانت را می بخشند. دادشاه می گوید تا برادرم را از زندان آزاد نکنند، تسلیم نمی شوم.

در همین حال مهیم خان گلوله ای را به سینه دادشاه شلیک می کند، برادرش محمدشاه که مراقب اوضاع بود به تلافی برادر مهیم خان را می کشد (افشار:425 ). محلی که دادشاه به دام می افتد و از پای درمی آید در سه فرسنگی "آبگاه" و ده فرسنگی "هیچان" در دامنه هفت کوه بوده است (غراب :34 ). جسد دادشاه و برادرش به ایرانشهر حمل شد و پس از انگشت نگاری توسط مأمورین آمریکایی و اطمینان از اینکه دادشاه و برادرش واقعا کشته شده اند در قبرستان عمومی ایرانشهر به خاک سپرده شدند (شه بخش : 142 ). اما سرانجام ِ احمدشاه اینگونه بود: دولت ایران علی رغم قولی که به هنگام تحویل احمدشاه برادر دادشاه از دولت پاکستان مبنی بر محاکمه نامبرده داده بود، در تاریخ 22بهمن سال 1336بدون هیچ گونه اطلاع قبلی از دادگاه بدوی و تجدیدنظر نامبرده با انتشار اطلاعیه ای از سوی دادستان ارتش، خبر تیرباران احمدشاه را اعلام کرد ( افشار :428 ).

در این بین نقش خوانین را در پایان دادن به ماجرای دادشاه نباید نادیده گرفت. دادشاه در آن وقت عامل و ابزار آنها بود (میرلاشاریها و مبارکیها ). به تحریک آنان منافع خوانین مخالف را به خطر می انداخت (به ویژه شیرانیها ). در چنین شرایطی، دیگر بود و نبود دادشاه برایشان فرقی نداشت، به طوری که با کشته شدن او توانستند به دولت مرکزی نزدیک شوند و در بازار سیاست ملی نیز مطرح گردند، و تا حدودی اختلافات خود را کنار گذاشتند (شه بخش :156 ) . تاثیر دیگر واقعه دادشاه در ساختارهای اجتماعی و سیاسی بلوچستان کاسته شدن از ابهت و اعتبار خوانین بین بلوچها بود (همان :159 ).

دادشاه و ناسیونالیستهای بلوچ

از نتایج مهم ماجرای دادشاه سمبلیک شدن دادشاه از سوی ناسیونالیستهای بلوچ بود. اولین گردهمایی و به عبارتی تشکیل نخستین گروه سیاسی بلوچهای ایران پیرامون مسئله دادشاه و با هدف کمک به او همزمان با اوج ماجرایش در سال 1336به نام "جنبش دادشاه" بود. این جنبش که جمعه خان بلوچ در رأس آن قرار داشت، بعدها به "جنبش آزادیبخش بلوچ" تغییر نام داد. طرفداران آن دادشاه را اولین شهید راه اهداف ناسیونالیستی می دانند و او را تا مقام یک رهبر ملی بالا می برند.

‌کرد، بنابراین همه بلوچها آن را مسئله خود می دانستند و روزنامه‌های بلوچ زبان با نوشتن مقالات آتشین و با حمله به رژیم پهلوی و خوانین اشاره می کردند که قهرمان ملی آنان به طور مظلومانه و با حیله و مکر خوانین و دولت از پای درآمده است (همان:161ـ160 ).

مسئله دادشاه اولین موردی بود که پس از تقسیم بلوچستان و مرزبندیهای جدید، تمامی بلوچها را با هم پیوند می داد. چون جرقه طغیان دادشاه توهین ناموسی و هتک حرمت وی توسط خوانینی بود که دولت مرکزی از آنها حمایت می

دادشاه و ادبیات بلوچ

نتیجه احساسات قومی و ملی بلوچها درباره دادشاه در اشعاری که بعدها سروده شده ترسیم شده است، بنابراین ماجرای دادشاه تأثیر فراوانی بر شعرا و نویسندگان بلوچ گذاشت. خوانندگان و نوازندگان بلوچ در مجالس بلوچی (عروسی، جشن تولد و ...) رشادت و شجاعت قومی را با قصه دادشاه بیان می کنند. از اشعار معروف درباره دادشاه می توان به اشعار ملا ابابکر کلمتی، ملا جان محمد، ملا محمود ویدادی، عبدالله روانبدپیشینی، و شعر لال بخش اشاره کرد. از معروفترین خوانندگان این اشعار می توان به کمالان، شهداد جدگال و غلام قادر اشاره کرد. لازم به ذکر است که این اشعار به صورت حماسی، به شرح ماجرای دادشاه می پردازند (همان:162ـ161).

دادشاه و اسطوره (تاریخ شفاهی)

درباره انتقامجویان و یاغیان در سراسر دنیا همواره سخنانی اسطوره وار که ریشه در واقعیتها دارند، ساخته و پرداخته می شود. به ویژه پس از مرگشان این امر شدت می یابد. اسطوره رابطه بسیار نزدیکی با تاریخ دارد و زمانی که مدتی از وقایع می گذرد و واقعیتها اندکی فراموش می گردد، اسطوره شکل می گیرد. این اسطوره‌ها مفاهیمی در بردارند، مانند خوبی و بدی، ظلم و عدل، ترس و شجاعت، آشوب و امنیت و ...  همچنین همیشه این اسطورهها برای معتقدان به آنها حقیقت محض هستند. این سخنان به صورت طنز، لطیفه، شعر و داستان مسائل گوناگونی را بیان می‌کنند. برای آگاه شدن از این مسائل باید به فرهنگ عامیانه مناطق و حوزه اقدام این افراد مراجعه کرد. همچنین برای تجزیه و تحلیل آنها باید حداقل به طور نسبی از واقعیت ماجرا باخبر بود. بنابراین در مورد دادشاه چه در زمان حیاتش و چه بعد از مرگش سخنانی به صورت لطیفه، شعر، داستان، ضرب المثل در قالبهای طنز و شوخی و گاه جدی گفته شده است. برای مثال می توان به داستانهایی که در مورد زمان تولد دادشاه بیان کرده‌اند، اشاره کرد . وی در شنبه شب شانزدهم برج عقرب متولد شد و با توجه به اعتقادات محل سرنوشتش را از دو حال خارج ندانستند : نیکی یا بدی، خیر یا شر . پس می توان گفت که طغیان دادشاه تأثیر فراوانی بر تاریخ شفاهی بلوچها گذاشته است (همان:199ـ198 ).

‌ای تنها به معنای از دست رفتن آبرو و اعتبار فرد نیست بلکه به معنی بی آبرویی عشیره است. چون در چنین جوامعی تعصب قومی مطرح است. دادشاه در چنین شرایطی برای دفاع از آبرو و حیثیت طایفه اش قیام کرد. در این بین برخی از خوانین بلوچستان از جمله میرلاشاریها و مبارکیها از قیام او در جهت منافع خود بهره برداری کردند. برخی مانند شیرانیها با چنین قیامی برخورد کردند. در واقع دادشاه برای حفط خود ناچار به همکاری با آنان شد. لازم به ذکر است که قیام او یک قیام هدفمند و از پیش تعیین شده نبود بلکه شرایطی که برایش پیش آمد منجر به قیام او شد. پس نمی توان او را به عنوان یک فرد انقلابی معرفی کرد که دارای جهان بینی و ایدئولوژی خاصی است. او در ساختار همان سنتهای حاکم بر جامعه‌اش قیام کرد. در این بین وارد یک سری جریانات شد که این جریانات جنبه محلی، ملی و حتی بین المللی داشت. بیش از همه خوانین از قیام او در جهت پیشبرد اهداف خود استفاده کردند. همین خوانین زمانی که دریافتند دادشاه برای آنان دیگر ارزشی ندارد و برای آنان به یک مهره سوخته تبدیل شده است او را قربانی منافع خود کردند. آنچه از افرادی مانند دادشاه و جنبشهایشان باقی می ماند تنها یاد و خاطره آنان است. همان طور که اشاره شد این طغیانها در جوامع سنتی رخ می دهد، بنابراین توسعه همه جانبه در جوامع سنتی این پدیده‌ها را می تواند محدود کند، چون منجر به تمرکز سیاسی ـ اداری و سهل العبور بودن راههای ارتباطی می گردد، تمام نقاط تحت تسلط دولت مرکزی درمی آید و اقتدار قدرتهای محلی کاهش می‌یابد.  در نتیجه قیام دادشاه پایان دوران سنتی شورش و یاغیگری است.

حاکمیت اقتصاد معیشتی و نظام اجتماعی ارباب ـ رعیتی در طول تاریخ ایران و به ویژه در بلوچستان همواره زمینه ساز حاکمیت عده ای معدود ولی قدرتمند به نام ارباب، سردار، فئودال و ... بوده است. در این مناطق به علت اوضاع خاصشان (دور بودن از قانون، حکومت مرکزی، صعب العبور بودن ) حکومتهای محلی خودمختاری حکمفرما بوده است. در نتیجۀ ظلم و ستم این حکومتها است که هر از چندگاهی افرادی به صورت معترض برمی خیزند. عمده ترین خیزش این افراد معمولاَ تحقیر روانی است که از سوی اقلیت حاکم بر آنان وارد می شود. با توجه به حاکمیت سرداران و خوانین در چنین مناطقی و درگیریهای مداوم این خوانین و سردارن برای کسب نفوذ و قدرت، افرادی که برعلیه وضع موجود قیام می کنند خواسته یا ناخواسته وارد جریانات این خوانین می شوند. البته این خوانین براساس اهداف و منافع خود ممکن است از این افراد و قیامشان بهره برداری یا با آن برخورد کنند. طبیعی است که در چنین جوامعی مردمش برای بقای خود وابسته و حافظ منافع یکی از این خوانین باشند. دادشاه نیز در چنین جامعه ای طغیان کرد. طغیان او در واقع براثر اختلافات خوانین با هم و وابستگی طایفه دادشاه به یکی از خوانین و در نهایت دستاویز قرار گرفتن بهانه ناموسی بود. در جامعه سنتی بلوچستان دو چیز بسیار مهم است : سلاح و ناموس فرد و اگر به یکی از این دو خدشه ای وارد شود دیگر اعتباری در بین جامعه خود ندارد. از دست دادن ابزار قدرت (سلاح ) و هتک حرمت ناموس فرد، با توجه به حاکمیت نظام عشیره

صفحه 1

صفحه 2

منابع و مآخذ

1ـ شه بخش، عظیم. پژوهشی در تازیخ معاصر بلوچستان.  شیراز: چ اول، 1373.

2ـ ناصح، ذبیح الله. بلوچستان. بی جا: ابن سینا، 1345.

3ـ همت، محمود. تاریخ بلوچستان. تهران: گلی، 1370.

4ـ جهانبانی، امان الله. سرگذشت بلوچستان و مرزهای آن. بی جا: بی نا، 1338.

5ـ نیکبختی، سعید. آهنگ بلوچستان. بی جا: هامون، 1374.  

6ـ غراب، کمال الدین. بلوچستان یادگار قرون مطرود. تهران: کیهان، چ دوم، 1364.

7ـ افشار (سیستانی)، ایرج. بلوچستان و تمدن دیرینه آن. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1371.

___________________________________________

POINT FOUR ) چهارمین ماده از مواد اصلی نطق ترومن رئیس جمهور آمریکا در ژانویه 1949که در آن وی پیشنهاد می کرد که کشور آمریکا با تأمین کمکهای فنی در کشورهای توسعه نیافته جهان، نقش رهبری را در این کشورها به دست گیرد.اجرای اصل چهارم در ایران بر اساس مقاوله نامه سال 1951بین سپهبد علی رزم آرا (نخست وزیر ) و دکتر گریدی (سفیر کبیر آمریکا در ایران ) بود که منجر به تأسیس کمیسیون مشترک برای بهبود امور روستایی گردید.... (غراب:34 )

1.  اصل چهارم (

2. با توجه به مطالب بیان شده در کتاب آقای شه بخش می توان گفت همین سرداران بر اثر اختلاف با خوانین محلی و حفظ منافع خود، دادشاه را بر علیه خوانین مخالف تحریک و حمایت کرده بودند، بنابراین آنها نفع خود را در همکاری با دولت می دیدند نه اینکه مایل به ادامه جنایت دادشاه نبودند.

 بلوچستان در دوره صفویه

نوشته و تحقیق از یوسف محتشمی

* مقدمه:

سالهای آغازین قرن شانزدهم نقطة عطفی در تاریخ جهان بشمار می‌رود. ابتدای این قرن با رویداد فتح استانبول توسط ترکان عثمانی و فتح آمریکا 1942 نشانگر آغاز دورانی جدید در تاریخ مشرق زمین  بود. در این دوره ملل اسلامی شرق نزدیک پس از چند سده توانستند بر خرابه‌های بجامانده از تهاجمات پی‌درپی اقوام وحشی مغول و تاتار امپراتوریهای عظیمی مثل عثمانی، صفوی و گورکانیان را بنیان نهند. اما از جانب دیگر جهان این‌ دوران با پدیده  جدیدی  به نام استعمار مواجه گردید. که از طرف دولتهای آزمند غربی اعمال می‌گردید

مان سوئڈنءِ بنجاهی شهر إستکهولمءَ سمینارے 'إیران رند چه فدرالیزم' سرحالا ' آ-ب-اف بلدینگ'ءَ 2009-11-25ءِ بیگاهءِ کلاک: 6ءَ برجم دارگ بوت. أولسرا سمینارءِ ٹهینوک بلوچستانءِ راجی زرمبش إسکاندیناویءِ جهدکار واجه محمد زین الدینیءَ سوئڈنی زبانا دیوانءِ نندوکان وش آتک گوشت أنت.

رند چه وش أتکءَ إیرانءِ راجانی فدرالی کنگرهءِ نمائندگان چوش که أحمد علی پور حزب دمکراتءِ نمائندگ، رضا اردبیلی جنبش فدرال دمکرات آذربایجان، دکتر سلیمان چه ترکیهءِ کردان یک یکیءَ وتی چمشانکءُ پیشنهاد إش مان إے دیوان درشان کت أنت.

بلوچستانءِ راجی زرمبشءِ جهدکار واجه محمد زین الدینیءَ إیرانءِ راجانءِ کنگره فدرالءِ باروا گپ ءُ تران کت۔ رندترا خونوار، دلوت سپت و دیکتاتورین إیران إسلامی جمھوری حکومتءِ بلوچ دژمنی ءُ بلوچ نسل کشیءِ سیاست دیوانا نندوکانءِ دیما پاشک کت أنت۔ و إیرانی رژیمءِ ھمے إنسان دشمنیں واهگ ڈوبار إتنت۔ آئیا درائینت " إیرانءِ جمعیتءِ 5% بلوچستانءَ نندوک إنت، بلے پاھو دیگ بیتگیں مردمانءِ گیئشتریں بھر بلوچ أنت.

أبید چه إیرانءِ راجانی فدرالی کنگرهءِ نمائندوان، سوئڈنءِ 'سوسیال دموکراتان'ءِ دو نمائندگ واجه 'نیکلاس نوردمارک' و واجه 'اردلان'ءِ کشا بازین بلوچاں مان إے سمینار بهر زُرت.

گڈسرا سوئڈنءِ سوسیال دموکراتانءِ نمائندہ واجه نیکلاس نوردمارک ءُ واجه اردلان چه وتی پارٹی و سوئڈنءِ حکومتی نیمگا پہ إیرانی راجان یک دمکراتیک و فدرال حکومتے جوڑ کنگء حمایتءِ إعلان کت.

رپورٹ: بلوچ ءِ گوانک

بلوچ ها بنویسید! ( بلوچ ها, بی مکتوب ترین قوم)

بلوچ ها بی مکتوب ترین قوم - بقلم رازگو بلوچ
باعث تاسف است، هر بار که درد بسیار می شود، دل قلم می جوید که با آن فریاد کند. تجربه و علم با قلم ترویج داده می شود. خاطره ها و تاریخ با قلم ثبت و ضبط می شوند. تحقیق و تحلیل و تفکرات با قلم رد و بدل می شوند. با قلم است که فرهنگ و ادب بوجود می آید و رشد می کند. با قلم است که طرح و نقشه و برنامه ها نوشته می شوند. مردمی که اهل قلم نباشند هیچ نخواهند شد.

بلوچ ها را ببینید. یک زبان باستانی دارند، که شاید قبل از فارسی دری سلطان بلامنازع زبانهای ایرانی بوده باشد. اما اولین فرهنگ لغت آن کمتر از صد سال است که نوشته می شود!
به کتاب هایی که در مورد بلوچ هاست نگاه کنید. اکثر شان سطحی، تکراری، غیر مستند و غیرمدون است. هیچکدام شان هدفی را دنبال نمی کند و واضح است بصورت باری به هرجهتی نوشته شده اند. چرا که اکثرا توسط غیر بلوچ ها نوشته شده اند. غیر بلوچ هایی که به این سرزمین آمده، با دیدن مهربانی و مهمان نوازی و سادگی این قوم تحت تاثیر قرار گرفته و دست به قلم برده اند. این جا سرزمین سوژه های ناب است برای آنان که ذوقی دارند و قلمی در دست. اما درد و حس وحال بلوچ را غایت و عمقی است که یک غیر بلوچ نمی تواند خود را شریک آن سازد.

آن ها از خاطره های خود نوشته اند و یافته های عینی شان که بر حسب تصادف می دیده اند. هرجا که مهمان شده ذکر خیر آن نموده و هرچه ازرجز خوانی و برتری این طایفه و آن طایفه شنیده ، آنرا مکتوب کرده اند. گاه برای دلخوشی میزبان راست و افسانه را بهم آمیخته و از ویژگی هایی که دیگر اکنون سم و مخدر است برای بلوچ، با آب و تاب می گویند.

 

 

 

 

فیلم سازان نیز همینگونه رفتار نموده ند. آنجا که ندیدن و نشناختن باشد، حتی اگر نگاه انسانی و دردمند مجید مجیدی پشتوانه کار است، نتیجه اش " بدوک" بوده و یا از پختگی مسعود کیمیایی هم چیزی جز " بلوچ" بر نخواهد آمد که هر دو هیچ گونه سنخیتی با درد، مشکل و وضع و حال بلوچ ندارند.
البته هیچ گناهی بر آنان مترتب نیست؛ در عصر تحقیق و مطالعه، وقتیکه نوشته هایی مدون موجود نباشد، یک نویسنده، فیلم ساز به نیت خیر هم که وارد شود چیزی از موضوع دستگیرش نخواهد شد. ریشه سوء تفاهمات و کج فهمی آنان را باید در ضعف فرهنگ مکتوب بلوچ دانست.

وقتی که بار حفظ همه فرهنگ و تاریخ و موسیقی و شعر وادب و فولکلور و علم و تجربه و اعتقادات یک جامعه را فقط و فقط سینه نسل های گذشته بدوش بکشد، نتیجه اش همین خواهد شد که می بینید.

باید گفت تنبلی و بی حوصلگی دانایان این قوم و عادت نکردن به نوشتن و احساس راحتی مفرط با گفتن و گفتن صرف، جامعه بشری را از درک و شناخت فرهنگ آنان محروم ساخته است. نوشتن تحقیق می خواهد، حرف حساب می خواهد، مطالعه می خواهد، اندیشه متعادل و فکر منطقی می خواهد. ارائه مستندات می خواهد. نوشتن انتقاد پذیری می خواهد. بلوچ برای اینها عادت نکرده است و گویا هنوز هم برایش سخت است که از بند این عادت بازدارنده ومخرب دست بردارد.

به وب سایت ها و وبلاگهای بلوچی نگاه کنید. حتی سایت های وزینی چون " پیام بلوچ" و " بلوچ آکادمیست" نیز نتوانسته اند ستون نظراتی پربار داشته باشند. این در حالی است که حتی یادداشتهای بی سرو ته و کپی شده این و آن نیز در وبلاگهای ایرانی گاه تا بیش از صد نظر به ازاء هرنوشته دارند.
بحث و چالش مکتوب برای بلوچ چندش آور است. او راحت تر است که بی حساب و کتاب و بی مسئولیت حرف بزند. پس بدیهی است که فکر شفاهی به مذاق او بیشتر از دردسر نوشتن خوش می آید. نه فقط برای کم سواد روستایی، که حتی برای رهبران اجتماعی، درسخواندگان، اهل مطالعه و قلم، خارج نشینان و دنیا دیدگان بلوچ نیز قصه همین است.
بنویسید! ای بلوچ ها بنویسید. شما ناگفته های بسیاری دارید. کتاب و مقاله بنویسید، به وبلا گ ها و نوشته های دیگران نظر بدهید. بحث مکتوب بکنید. عادت کنید به نوشتن تا هم فکرتان پایدار و ماندگار بماند و هم پختگی و مسئولیت پذیری بیشتر در اندیشه تان راه بیابد. رازگو بلوچ – اردیبهشت 1387

 

پهره: اخبار بلوچستان و جهان  balochistan_world@hotmail.com

خبری.علمی.اقتصادی .فرهنگی.هنری.اجتماعی .

شرکت کنندگان ، ایران وپاکستان را به پاکسازی نژادی علیه بلوچ ها متهم کردند 

دبی – العربیه نت

جمعی از فعالان بلوچ پاکستان و ایران امروز چهارشنبه 25 – 11 – 2009 در یک کنفرانس بین المللی که برای بررسی مسائل بلوچ ها در واشنگتن تشکیل شد خواستار تشکیل یک " دولت مستقل بلوچ " وپایان دادن به آنچه که اشغالگری پاکستان وایران در سیستان وبلوچستان خواندند ، شدند. در این کنفرانس که توسط انجمن دوستی بلوچستان وآمریکا برگزارشده برخی فعالان از کشمیر ، سند، خیبر ، سلیج هریسون کارشناس مسائل بین الملل ، برخی مسئولان سابق در دولت آمریکا ، کاردار سفارت نروژ در واشنگتن و موکتی باهینی یکی از مسئولان سابق جبهه آزادیبخش بنگلادش ، شرکت کردند.

برگزار کنندگان کنفرانس در پایان با صدور بیانیه ای پاکستان وایران را به " اقدام سازمان یافته برای پاکسازی نژادی علیه ملت بلوچ " متهم کردند وازجامعه جهانی و به ویژه آمریکا ، اتحادیه اروپا ، روسیه ، چین وهند خواستند با اعمال فشار بر مقامات دو کشور ، آنها را مجبور سازند بر اساس یک برنامه زمان بندی شده نیروهای نظامی و امنیتی خود را از بلوچستان خارج سازند. این کنفرانس همچنین از " نیروهای اشغالگر" ایران وپاکستان خواست تا کشتار ملت بلوچ را متوقف سازند و از سازمان بین الملل وتشکل های مدافع حقوق بشر خواست تا اقدامات قاطعی برای متوقف ساختن " پاکسازی نژادی " دربلوچستان انجام دهند. برگزارکنندگان کنفرانس ایران وپاکستان را به اعدام هزاران نفر از مردان ، زنان وکودکان و ربودن تعداد زیادی از افراد دربلوچستان متهم کردند وخواستارمحاکمه " عاملان قتل و ربودن " بلوچ ها در دادگاه جهانی شدند. در این کنفرانس احمد ماستی خان موسس انجمن دوستی بلوچستان از اینکه کنفرانس توانست به " پیروزی غیرقابل پیش بینی " برسد ابرازخرسندی کرد واز برگزارکنندگان به ویژه از براهمتاگ بوجتی فرزند نواب أکبر بوجتی رهبر بلوچ تقدیر وتشر کرد. گفتنی است که آهار بیارمری فرزند نواب خیربخش مری دیگر رهبر بلوچ بوسیله ویدئو کنفرانس برای حاضران سخنرانی کرد. همچنین در این کنفرانس تعدادی از مدافعان حقوق بلوچ ها از جمله عزیز بلوچ رئیس سابق اتحادیه دانشجویان بلوچ ، صغیر شیخ رئیس سابق شورای بین المللی سند ، آسا زفار رئیس جنبش قومی بلوچ سخنرانی کردند.

گَنجیں گْوادَر شُت

کَپْت جارے که جُهدوں پَه سَر شُتْ
کِـــیــنَــگ ءِکارچ کَـئـی دِلءَ دَر شُت

بَــلــکــیــں نـیـمّـونـوں ایرجیگ بکنت
دِلــجــمــیــں کــار ءُ کــاردَربَــر شُت

یـــک بـــرے شُت گــوں دْروتاں ربّالو
پَسّو ءِ تُـرس ءَ ساهوں سد بَرشُت

بــے سَـریں راج ءُ بے سریں سودا
جــهــنــدم چَــه بــادگـیرءَ کاپَر شُت

آتــــکــــگ بــاریــگ لـــجّ بَــریں زَرّ ءِ
دوســتـی ءُ مـهــر ءِ دَور آسَر شُت

شــال پــیــســر ســگار ءِ هرجان‌اَت
دَیناں بــے ست ءِ گنجیں گْوادرشُت

بانگ په بانگ‌اِنت تراکه سیرچینک ئے
راج ءِ جــوهــان ءُ پُلیں آس بَر شُت

په مــنــی مَــرگ ءَ بـمـبـئـیں کُلاّن !
گَـل کُتگ ،بی ریائیں گْروهَبَر شُت

نـال ءُ مــانــدار بَــلاّں مــیــتّــاپـیـں
او کپـوت ! زِند ءِ «کُل کپودر» شُت

دیـــم ریــــزات مَــرگ ءُ مــیــران ءِ
کــه چه انــدوهاں واهگ ءِ دَرشُت

پــرچـا ایـرجیگ ئے هانُل ءِ نام ءِ ؟
زانـاں زانت ءُ سـما اِت بْرادر شُت

گُلءِ گوناب ءِ ساهگ‌ اِش دستگ
چـه دلاں ماه ءُ ماه ءِ دَروَر شُــت

زِنـــدمـــانی نِــزوریــن نــیــمّونے ،
گں سری سوباں ساهں پیسر شُت

راســتــی ءِ بام ءَ جــورکاں داتگ،
ماں شُت ، مُلک ءَ مِهتریں سَرشُت،

وژدلیں جارے کپتگ ، مرت سَیَد
مُـتـک دسـتـونکّاں! راهدربرشُت .

                                 سید هاشمی /9 جولای 1968

دوشی منی چمّاں جتگ

دوشـــی مــنــی چـَمّـاں جـَتـَگ مرچی گلیں دیدار بیت

گــیــمــرتــگــیں زرد ءِ کــشــار ســبــزیـت پـدا گلزار بیت

زانتہ که روچے کیت چشیں منی میتگ‏ ءِ دَمک و دَمَگ

مِــســک ءُ زبــاد ءُ وشــبــوهـاں تـَهـلـیـں دُنـاں آتار بیت

مــهــر ءِ زر ءِ جــهــلانــکـیـاں پـَٹ ات پـه وت مـرواردے

بـَلکــیـں اے زردوں انــسریـت مــاهیں گلیں زیبدار بیت


اِشــک گـَنـوک اے رهــسـر ءِ چاراں چه پیمیں جاوڑاں

لـهـتے مریت گوں واهگاں لـهـتے دگه سنگ سار بیت


نــنــداں امــل ءِ زاں په زاں بــنــداں عــلــی گالاں وتی

شــپ لُــنـجمیں پُـلّیت ءُ روت دانکه گلیں بامسار بیت



                                             علی بخش دشتیاری

 آوار جَتَگ

دوشـی هـاوند ءِ در ءَ پْرشتگاں زار جتگ

کہ تْـرسـیآں ترانگے ءَ واهگےءَ انبار جتگ

یارُک ءَ شال پہ بد زردی یے جَوراں لبّ‌‌اِت ‌

شهریں پنجگور ءُ کــیــا تربت ‌ءِ بازار جَتَگ

نْیادی ‌اَنت لَجّ اگاں ، الّم ءَ دلرنج نہ بئِت

وَتی بـاریگ ءَ شما گِـس گِـس آوار جتگ

پلیں پردا ، پَد ءَ بے تانْسریں زِندءِ بیگار،

مَا وَ امروز ءَ گــهـیں واهگ ءِ ‌بیگار جتگ

هار ءُ هـیـروپ نہ ملّ ‌اَنت رگامـی پَمَّن

کَدگروکاں پَہ گُلیں موسم ءُ جوهار جتگ

اِے بدیں هار اِے بَدجاوَریں هیروُپ گْوزاِیت

انگریں تْرونگَلاں سد بَر چشیں ٹاپار جتگ

بے امیتیں سید ءِ اوست زِبهریں روچ ءَ ،

لُنج ءُ کتریں شپ ءِ ‌انسرتگیں آوار جتگ



                                   سید هاشمی  /بمبئی /17 آبریل 1969

 آوار جَتَگ

دوشـی هـاوند ءِ در ءَ پْرشتگاں زار جتگ

کہ تْـرسـیآں ترانگے ءَ واهگےءَ انبار جتگ

یارُک ءَ شال پہ بد زردی یے جَوراں لبّ‌‌اِت ‌

شهریں پنجگور ءُ کــیــا تربت ‌ءِ بازار جَتَگ

نْیادی ‌اَنت لَجّ اگاں ، الّم ءَ دلرنج نہ بئِت

وَتی بـاریگ ءَ شما گِـس گِـس آوار جتگ

پلیں پردا ، پَد ءَ بے تانْسریں زِندءِ بیگار،

مَا وَ امروز ءَ گــهـیں واهگ ءِ ‌بیگار جتگ

هار ءُ هـیـروپ نہ ملّ ‌اَنت رگامـی پَمَّن

کَدگروکاں پَہ گُلیں موسم ءُ جوهار جتگ

اِے بدیں هار اِے بَدجاوَریں هیروُپ گْوزاِیت

انگریں تْرونگَلاں سد بَر چشیں ٹاپار جتگ

بے امیتیں سید ءِ اوست زِبهریں روچ ءَ ،

لُنج ءُ کتریں شپ ءِ ‌انسرتگیں آوار جتگ



                                   سید هاشمی  /بمبئی /17 آبریل 1969

ولیگ (نذر)


یک بَرے جی گُوش سَد بَرا جی جان اِت کَناں

شَنــک اون ءُ هیـرات ، کولیگ ءُ کربان ات کناں

« یک بار اگر مرا صدا بزنی صدها بار جان خویش را فدا می کنم»

شانک بِدئے چمّاں تو من ءَ نیم چمّے بچار

سرومگ ءِ پـیـم ءَ دیدگ ءُ چـمّــان ات کناں

« به سویم نظری بینداز ،با گوشه چشمت به من نگاهی بیفکن ؛ همچون سرمه تو را بدیده و چشمانم پذیرا خواهم بود »

مَن پَہ تَئی مهراں هِچ وڑا چَکّ ءُ پد نہ باں

یَـک بَــرے کائے مَن وَتی مـهـمان اِت کَناں

« من در رسیدن به تو هیچ وقت نا امید نمی شود می دانم یکبار می آیی و من تو را میهمان می کنم »

« رهگوز » ءِ کُــلّ ءَ یَــک بَرے رُژنــایی بِدئے

گُڈ سری اوست ءُ من وتی ارمان ات کناں


«به کلبه فقیرانه این رهگذر ( شاعر ) روشنایی بخش تا تو را داروی دردهایم کنم »




                                          غلامرسول دینارزئی

بلوچستان مظلوم ترین قربانی در مسلخگاه

متاسفانه تبعیض ارمغان جدید جمهوری اسلامی برای بلوچ و بلوچستان نیست. گویا تبعیض در سرنوشت بلوچها عجین شده است و ریشه ای بس طولانی تر از عمر سی ساله جمهوری اسلامی دارد. ظلم، ستم، تبعیض، بیسوادی، بیكاری، محرومیت، فقر و بیماری از جمله كلماتی هستند كه گویا با نام بلوچستان نه تنها مترادف بلكه عجین شده اند. جمهوری به اصطلاح اسلامی آخوندها علاوه بر تشدید ارمغان های ناخواسته ذكر شده، سركوب عریان، توهین، زندان، ترور اشخاص، شكنجه و اعدام را نیز به لیست سیاه تاریخی اضافه نموده است.

قتل و اعدام های ضد انسانی، قطع دست و پا، حبس و شكنجه و سركوب لگام گسیخته رژیم جمهوری اسلامی در بلوچستان در طی ماه های اخیر نمایانگر توحش و درنده خوئی رژیمی است كه كشور ما را در طی سی سال از عمر سیاه خود به جنگلی نابسامان مبدل ساخته است. جنگلی كه در آن انسان و انسانیت محلی از اعراب ندارند. متاسفانه مردم همه مناطق ایران قربانی منافع مافیای مذهبی هستند اما حقیقتا بلوچستان بیش از هر استان دیگر كشور در این سودای آدمكشان و زرپرستان مافیای جمهوری اسلامی مظلومتر واقع شده است. انعكاس پراكنده و نسبتا كم رنگ جنایات رژیم در بلوچستان، در رسانه های فارسی زبان درونمرز و برونمرز فقط یكی از دلایل این مظلومیت مضاعف می باشد. از آنسوی دیگر تبلیغات گسترده، مكرر و "گوبلز وار" رژیم در راستای نسبت دادن حوادث بلوچستان به معضل قاچاق مواد مخدر و اشرار و غیره، تاثیر كذایی خود را حتی در ضمیر ناخودآگاه و گاه آگاه بسیاری از فعالان حقوق بشری در داخل و خارج از ایران گذاشته است. شاید به همین دلیل باشد كه در مقابل قطع دست و پای بسیاری از بلوچهای بیگناه در زندان زاهدان، و اعدام و شكنجه بیگناهان در سراسر بلوچستان، وجدان اكثریت فعالان حقوق بشری و مبارزان سیاسی ایرانی آزرده نشد، و یا حداقل این آزردگی خاطر خویش را ابراز نكردند. اكثر این فعالان و رسانه های ایرانی برونمرز و درونمرز، به حق در مورد برادران محمدی ها صدای اعتراض خود را به جهانیان رساندند. باید پرسید علت سكوت تبعیض آمیز نسبی آنان در مقابل سرنوشت برادران مهرنهاد چیست؟ چه گونه می شود كه هموطنان حقاء در مقابل دستگیری و حبس یك آیت الله دگراندیش بنام آیت الله بروجردی اعتراض می كنند، ولی در مقابل اعدام دو مولوی (همردیف آیت الله) بلوچ بنام های مولوی عبدالقدوس ملازهی و مولوی محمد یوسف سهرابی، و دستگیری، شكنجه و حبس یك مولانا (از نظر مذهبی همردیف آیت اللعظمی) بلوچ و سنی بنام مولانا احمد نارویی معاون دارالعلوم زاهدان سكوت اختیار می كنند. اگر این تبعیض در عمل نیست ، پس چیست؟ تخریب مسجد دراویش گنابادی حقاء انعكاس وسیعی داشت، اما تخریب مسجد و مدرسه دینی بلوچها در زابل، انعكاسی چندانی نداشت. چرا؟
متاسفانه تبعیض ارمغان جدید جمهوری اسلامی برای بلوچ و بلوچستان نیست. گویا تبعیض در سرنوشت بلوچها عجین شده است و ریشه ای بس طولانی تر از عمر سی ساله جمهوری اسلامی دارد. ظلم، ستم، تبعیض، بیسوادی، بیكاری، محرومیت، فقر و بیماری از جمله كلماتی هستند كه گویا با نام بلوچستان نه تنها مترادف بلكه عجین شده اند. جمهوری به اصطلاح اسلامی آخوندها علاوه بر تشدید ارمغان های ناخواسته ذكر شده، سركوب عریان، توهین، زندان، ترور اشخاص، شكنجه و اعدام را نیز به لیست سیاه تاریخی اضافه نموده است.

نمیراں استاد اشرف سربازی

روچے که من تو یارتیں

یک دومیء گموارتیں

مهرء زرء گم گــارتیں

دل پہ دلء بے سارتیں

               هر چے که تو واهارتیں

               بے مهتلی من بیارتیں

نوں آ دماناں تو شموش

آ پیشی تراناں تو شموش

عهد و کراراں تو شموش

پلیــں نیاداں تو شمـوش

               وهدی که دل پلگارتیــں

               روچے که من تو یارتیں

گلنسا مبارکی 

 پهره

 دل وتء بانور کتگ

آییء آیگء

دلء وتء بانور کتگ

چماں وتء کنجل جتگ

لنٹاں وتء شیرکں کتگ

5 بں گوشاں وتء وشبوتریں انتر جتگ